Recenzja książki „Paradoks szympansa” autor prof. Steve Peters

Recenzja książki „Paradoks szympansa” autor prof. Steve Peters

Dobrze dobrana holistyczna terapia osoby doświadczającej jąkania powinna zawierać elementy dbania o dobrostan zdrowia psychicznego oraz motywować klienta do budowania wewnętrznych zasobów i pewności siebie. W nurcie biblioterapii można śmiało zaproponować ciekawą lekturę „Paradoks szympansa” angielskiego psychiatry prof. Steve’a Petersa.

Z zaciekawieniem otworzyłam tę książkę, zaintrygowana grafiką na okładce: z czerwonego pudełka wyłania się twarz szympansa. Jaka metafora kryje się za zamykanym pudełkiem? Teoria gadziego mózgu, opierająca się na koncepcjach neurobiologa z lat 50’, Paula McLeana. Tutaj gadzi mózg opisany jest jako „Szympans”. W pierwszej części książki spotykam zdanie, na którym będzie się opierać cała dalsza część: „Umysł Psychologiczny tworzą trzy struktury mózgu: Człowiek, Szympans i Komputer” (strona 23). Dalej mogę wielokrotnie zobaczyć, że używanie fraz „Szympans”, „Komputer”, „Autopilot”, „Goblin” etc. będzie miało bardzo duże znaczenie w dystansowaniu się od emocjonalnego przeżywania, patrzenia na nie jakby z boku, z pozycji obserwatora. Na tym działaniu będzie polegać przekaz całej książki.

Przy nagromadzonej szerszej wiedzy i zasobach możemy dyskutować z aktualnością tych teorii, jednak na samym początku ścieżki mogą się okazać one bardzo przydatne. Pozwalają uporządkować i świadomie odczytywać sygnały idące z ciała. Pomagają – jak wspomniałam to już wcześniej – zbudować bezpieczny dystans do przeżywanych emocji i lęków. Bardzo prostym językiem komunikują czytelnikowi wiele zawiłości z pogranicza neurobiologii, socjologii oraz psychologii. Podają konkretne rozwiązania do zrealizowania celów z pomocą fraz typu „stwórz”, „dokonaj”, „aktualizuj”, „przygotuj”, „wyjaśnij” itp. Nienachalne ilustracje, robiące wrażenie jakby były rysowane ręcznie od niechcenia wśród innych notatek, podbijają efekt lekkości, odejścia od sztywnych oczekiwań i krytyki.

Uważam, że najwięcej skorzystają z lektury osoby z podejściem zadaniowym, dobrze odnajdujące się w działaniu metodą „małych kroków”. Czytelnicy kierujący się emocjami lub intuicją mogą otworzyć się na zaproponowane treści i spróbować modyfikować swój model odczuwania pewnych sytuacji. Może okazać się pomocne zbudowanie świadomości, że naszymi reakcjami zarządza tytułowy „Szympans”, który jest jedynie pierwotną częścią naszego mózgu, dającą się zrozumieć a nawet poskromić z pomocą podanych wskazówek. Z posiadaną wiedzą możemy też spróbować szerzej spojrzeć na reakcje osób w naszym otoczeniu, również w środowisku zawodowym. Jestem przekonana, że ta książka szybko wzbogaca czytelników w wymierny sposób. Warto być wobec niej pokornym i otwartym. Możemy tylko zyskać.