Recenzja książki A stuttering revolution, autor Paul Gaskin

Recenzja książki A stuttering revolution, autor Paul Gaskin

Ogromnie cenię sobie wszystkie wydane drukiem świadectwa dorosłych osób z doświadczeniem jąkania. Widzę w nich szczerość, odwagę i bogactwo zgromadzonych zasobów, które pozwoliły niejednokrotnie wyjść z zacienionej klatki. Warto też poznać perspektywę autorów, zwracających uwagę na to, że sama niepłynność nie jest problemem – a dyskryminacja, mikroagresja, protekcjonalność, przedmiotowe traktowanie (również w czasie terapii w relacjach terapeuta-klient), ableizm tworzą negatywną przestrzeń, w której tracimy wszyscy, również osoby z płynnie mówiącej większości. Tracimy z oczu bogaty potencjał wielu zdolnych ludzi.

Paul Gaskin zwraca uwagę na język, którym się posługujemy, opisując jąkanie. Słowa mają moc, mają też ciężar, potrafią ściągnąć w dół. Autor proponuje, by przyjrzeć się jego strategii radzenia sobie z jąkaniem: wyjścia raz na zawsze z roli wiecznego klienta/pacjenta gabinetu logopedycznego, wyjścia z roli ofiary, zaprzestania widzenia siebie przez pryzmat niepłynności. Opisany jest szczegółowo pięciostopniowy proces wychodzenia poza ramy jąkania: Desire (pragnienie), Ambition (ambicja), Passion (pasja), Strengths (siła), Success (sukces). Skupienie się na osobistych marzeniach i celach, budowanie siły mentalnej, wizualizacja sukcesów i edukacja są wartą przemyślenia alternatywą.

Niewątpliwą zaletą książki jest bardzo przystępny styl narracji i dobór słownictwa, które nie powinno nastręczyć większych problemów czytelnikom z różnych stron świata. W historii dzieciństwa i dorastania Paula Gaskina jest wiele ciekawych punktów zwrotnych, m.in. rozmowa z nauczycielem, który uświadamia chłopca o psychologicznym wymiarze niepłynności. Możemy dalej śledzić, jak ta wypowiedź wpłynęła na postrzeganie siebie przez autora, jak ukształtowała negatywny głos niepokoju, że coś w nim jest nie w porządku, jest uszkodzone, wymaga poprawienia. Migawki wspomnień są rozdzielone krótkimi pytaniami, skierowanymi do czytelnika. Mają one zapewne na celu ułatwienie wglądu we własną historię i porównanie doświadczeń, zachęcają do podsumowań.

Autor wiele razy cytuje frazy, narzucone przez wewnętrzny głos krytyczny. One pulsują niepokojem, wątpliwościami, obawą przed krzywdzącą oceną, przed ośmieszeniem się. Położony jest również akcent na sugestie, które słyszy się z otoczenia. Dzisiaj możemy śmiało nazwać je mikroagresjami, odbierającymi – niczym gaslighting – wiarę we własną sprawczość i podważającymi prawo do decydowania o sobie.

Książka z pewnością ułatwia zrozumienie mechanizmu reakcji unikowych osób doświadczających jąkania. Może być też bardzo przydatna do kształtowania pozytywnych postaw społecznych ze względu na spontaniczną sympatię, którą – od pierwszych akapitów – chcemy obdarować narratora. Z pewnością ułatwi też modelowanie wewnętrznych reakcji na jąkanie na wielu poziomach, zarówno tym powierzchownym, jak i pogłębionym w refleksjach.