Recenzja książki Stammering Pride and Prejudice. Difference not Defect.

Recenzja książki Stammering Pride and Prejudice. Difference not Defect.

Autorzy: Patrick Campbell, Christopher Constantino, Sam Simpson

Recenzja: Katarzyna Macios

Gdy tylko zobaczyłam nazwisko Christophera Constantino, od razu poczułam wewnętrzny spokój i ufnie otworzyłam się na treść Stammering Pride and Prejudice. Difference not Defect [Jąkanie duma i uprzedzenie. Różnice a nie defekt]. Spotkałam się wcześniej wielokrotnie z urywkami jego refleksji i były one dla mnie zarówno bliskie, jak i zachęcające do dalszych poszukiwań. Książka jest zbiorową pracą niezwykłego zespołu, składającego się z uznanych wykładowców, terapeutów, coachów, edukatorów, samorzeczników, rodzica dziecka doświadczającego jąkania. Jest wielu podwójnych ekspertów, którzy na bazie osobistych przeżyć  zgromadzili zasoby, mogące być dla innych inspiracją, wskazówką, a także wsparciem.

Czytelnicy od razu wprowadzani są w pole trudnych, niewygodnych pytań, które mogą zrewidować dotychczasowe poglądy. Co sprawiło, że uważamy płynność za coś lepszego, bardziej pożądanego od jąkania? Rozkładane są na czynniki pierwsze takie zagadnienia jak stygmatyzacja i autostygmatyzacja, społeczny model niepełnosprawności, medykalizacja jąkania i jego kontekst społeczno-kulturowy, osadzony w historii. W eseju Joshuy St. Pierre’a możemy się przyjrzeć różnym modelom niepełnosprawności: medycznym (związanym bezpośrednio z ciałem, wymagającym interwencji z zewnątrz – to właśnie w nim wszystko jest podzielone na „normę” i odstępstwo od niej), społecznym oraz politycznym/relacyjnym. Może być to naturalnie trudne do przyjęcia i wywoływać spontaniczny opór. Można też pokusić się o przełamanie pewnych dogmatów, pozwolić sobie na komfort spojrzenia na nie z lotu ptaka i zapoznać się – chociażby z ludzkiej ciekawości – z poglądami autorów. Chociażby po to, by przeczytać, jakie zaobserwowano destrukcyjne konsekwencje, związane z ukrywaniem jąkania jako czegoś złego, uszkodzonego, będącego w opozycji do „płynnej normy”.

Propozycja odejścia od definiowania jąkania jako choroby czy defektu, może wiązać się z utratą nieuświadomionych profitów. Zaprzestania kontroli i oceny, wygaszenia wewnętrznego systemu kar i nagród, wyjścia z roli ofiary, roli pacjenta, którego należy leczyć za wszelką cenę. W to miejsce mamy możliwość wprowadzenia innej narracji, otwartego komunikowania się. Zapisałam sobie zdanie, które może stać się kluczem do dotychczas zamkniętych drzwi: „Other people will not value our stammering if we cannot value it ourselves” [ Inni ludzie nie będą cenić naszego jąkania, jeśli my tego nie uczynimy]. Każdy rozdział tej książki może być inspiracją do bardzo otwartego, przestrzennego, wielowymiarowego i twórczego modelowania percepcji jąkania własnego oraz cudzego. Nawet do pisania o nim białych wierszy.